Nieuwe ZZP-wet moet einde maken aan onduidelijkheid over schijnzelfstandigheid

De discussie over de positie van zelfstandigen zonder personeel (ZZP'ers) houdt de arbeidsmarkt al jaren bezig. Werkgevers, opdrachtgevers en zelfstandigen worstelen regelmatig met de vraag wanneer sprake is van echt ondernemerschap en wanneer een arbeidsrelatie feitelijk als dienstverband moet worden aangemerkt. Om meer duidelijkheid te bieden heeft de Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid een nieuw wetsvoorstel aangekondigd.

Het voorstel beoogt meer rechtszekerheid te creëren voor zowel opdrachtgevers als zelfstandigen en tegelijkertijd schijnzelfstandigheid tegen te gaan.

Drie criteria voor ondernemerschap

Volgens het aangekondigde voorstel zal een zelfstandige in beginsel als ondernemer worden beschouwd wanneer aan drie voorwaarden wordt voldaan.

1. Meerdere substantiële opdrachtgevers

De zelfstandige moet gedurende een periode van twee jaar voor ten minste drie verschillende opdrachtgevers hebben gewerkt. Daarbij moeten de opdrachten van voldoende omvang en betekenis zijn. Het doel van deze eis is te voorkomen dat iemand feitelijk jarenlang voor één opdrachtgever werkt, maar formeel als zelfstandige wordt gepresenteerd.

2. Vrijheid in tijd en plaats van werkzaamheden

Een zelfstandige moet voldoende vrijheid hebben om zelf te bepalen waar en wanneer de werkzaamheden worden uitgevoerd. Wanneer een opdrachtgever nauwkeurig voorschrijft op welke tijden en locaties gewerkt moet worden, kan dit wijzen op een gezagsverhouding die eerder past bij een arbeidsovereenkomst.

3. Ondernemersrisico en eigen voorzieningen

Van een ondernemer mag worden verwacht dat hij zelf verantwoordelijkheid draagt voor essentiële ondernemersvoorzieningen. Daarbij kan worden gedacht aan:

• een arbeidsongeschiktheidsverzekering;

• pensioenvoorzieningen;

• beroeps- of bedrijfsaansprakelijkheidsverzekeringen; en

• andere gebruikelijke ondernemerskosten en risico's.

Door deze verplichtingen zelf te dragen onderscheidt de zelfstandige zich van een werknemer die doorgaans via zijn werkgever verzekerd is en pensioen opbouwt.

Meer zekerheid voor opdrachtgevers en ZZP'ers

Wanneer aan deze drie voorwaarden wordt voldaan, zal de zelfstandige volgens het voorstel in beginsel worden aangemerkt als een echte ondernemer. Daarmee zouden veel discussies over de kwalificatie van arbeidsrelaties kunnen worden voorkomen.

Voor opdrachtgevers kan dit leiden tot meer zekerheid bij het inhuren van zelfstandigen. Voor ZZP'ers biedt het voorstel mogelijk meer duidelijkheid over de voorwaarden waaraan zij moeten voldoen om als ondernemer te worden beschouwd.

Nog geen geldend recht

Het is belangrijk te benadrukken dat het momenteel slechts gaat om een wetsvoorstel. Het wetgevingstraject moet nog worden doorlopen en het is nog onzeker of het voorstel ongewijzigd wordt aangenomen en wanneer eventuele nieuwe regels in werking zullen treden.

Tot dat moment blijft de huidige situatie van kracht. Dit betekent dat de beoordeling of sprake is van ondernemerschap of een dienstverband nog steeds afhankelijk blijft van bestaande wetgeving en jurisprudentie, waarbij alle omstandigheden van het geval worden meegewogen.

Wat betekent dit voor uw organisatie?

Hoewel het voorstel nog geen wet is, geeft het wel een duidelijke indicatie van de richting waarin de wetgever denkt. Organisaties die regelmatig werken met zelfstandigen doen er verstandig aan hun samenwerkingen kritisch te beoordelen en na te gaan of deze voldoende kenmerken van zelfstandig ondernemerschap bevatten.

Voor zowel opdrachtgevers als ZZP'ers kan het verstandig zijn om tijdig advies in te winnen over bestaande en toekomstige contractuele relaties, zodat mogelijke risico's rondom schijnzelfstandigheid zoveel mogelijk worden beperkt.

Wij volgen de ontwikkelingen rondom dit wetsvoorstel nauwgezet en houden u op de hoogte van verdere wijzigingen en de gevolgen daarvan voor de praktijk. Heeft u vragen over dit onderwerp of heeft u twijfels over de ZZP'er die u nu heeft, neem contact op met uw relatiebeheerder bij A&T Partners.